Periyodik Ekstremite Hareket Bozukluğu Nedir?
Periyodik Ekstremite Hareket Bozukluğu (PLMD), uyku sırasında özellikle alt ekstremitelerde belirli aralıklarla tekrarlayan istemsiz hareketlerin görüldüğü bir uyku bozukluğudur.
Kişi çoğu zaman bu hareketlerin farkında değildir. Hareketleri aynı yatağı paylaşan kişi fark edebilir veya yapılan uyku incelemesinde tespit edilebilir.
Uyku Sırasında Ne Olur?
Ayak başparmağının yukarı doğru hareket etmesi, ayak bileğinin bükülmesi ve bazen diz veya kalçanın da harekete katılması gibi tekrarlayan hareketler görülebilir.
Bazı hareketler uykuda kısa süreli uyanıklık reaksiyonlarına yol açarak kişinin farkında olmadan uykusunun parçalanmasına neden olabilir.
Kişi Neden Hareketleri Hatırlamaz?
Hareketler uyku sırasında meydana geldiği için kişi sabah uyandığında gece boyunca bacaklarını hareket ettirdiğini bilmeyebilir.
Bu nedenle bazı kişiler “gece uyuyorum ama sabah neden hâlâ yorgunum?” şikâyetiyle başvurabilir.
PLMD ile Huzursuz Bacak Sendromu Aynı Şey midir?
Hayır. Birbirleriyle ilişkili olabilmelerine rağmen iki farklı durumdur.
Huzursuz Bacak Sendromunda kişi genellikle uyanıkken ve özellikle dinlenme sırasında bacaklarını hareket ettirmek için güçlü bir ihtiyaç hisseder. Hareket etmek rahatsızlığı geçici olarak azaltabilir.
Periyodik ekstremite hareketleri ise kişi uyurken ortaya çıkar ve kişi çoğu zaman hareketlerin farkında değildir.
Ayrıca uyku sırasında periyodik ekstremite hareketlerinin görülmesi tek başına PLMD tanısı koydurmaz.
Her Periyodik Bacak Hareketi Hastalık mıdır?
Hayır. Uyku testinde periyodik ekstremite hareketlerinin görülmesi ile Periyodik Ekstremite Hareket Bozukluğu tanısı aynı şey değildir.
Bu hareketlerin klinik olarak anlamlı kabul edilebilmesi için uyku veya gündüz işlevselliğinde sorun oluşturup oluşturmadığı ve şikâyetlerin başka bir uyku, tıbbi veya nörolojik durumla daha iyi açıklanıp açıklanmadığı değerlendirilmelidir.
Bu ayrım gereksiz tanı konulmasının önlenmesi açısından önemlidir.
Belirtileri Nelerdir?
Gece uykusunun sık bölünmesi, dinlenmemiş uyanma, gündüz yorgunluğu veya uykululuk ve uyku kalitesinde azalma görülebilir.
Partner tarafından gece boyunca tekrarlayan bacak hareketlerinin fark edilmesi de değerlendirmeye başvurma nedenlerinden biri olabilir.
Ancak bu belirtilerin birçok farklı uyku bozukluğunda görülebileceği unutulmamalıdır.
PLMD Nasıl Değerlendirilir?
Ayrıntılı uyku öyküsü önemlidir. Kişinin gece uykusu, gündüz yakınmaları, Huzursuz Bacak Sendromu belirtileri ve eşlik eden diğer uyku sorunları değerlendirilir.
Periyodik ekstremite hareketlerinin objektif olarak belirlenmesinde polisomnografi (PSG) önemli bir yöntemdir.
PSG’de Bacak Hareketleri Nasıl İncelenir?
Polisomnografi sırasında bacak kaslarına yerleştirilen sensörlerle kas aktivitesi kaydedilebilir. Böylece hareketlerin sıklığı, uyku içerisindeki dağılımı ve uyanıklık reaksiyonlarıyla ilişkisi incelenebilir.
Ancak PSG sonucundaki tek bir sayı tek başına değerlendirilmemelidir. Bulgular kişinin şikâyetleri ve diğer uyku parametreleriyle birlikte yorumlanmalıdır.
Başka Uyku Hastalıklarıyla Birlikte Görülebilir mi?
Periyodik ekstremite hareketleri başka uyku bozukluklarıyla birlikte de görülebilir. Bu nedenle uyku testinde hareketlerin bulunması halinde kişinin tüm gece kaydının ve klinik öyküsünün birlikte değerlendirilmesi önemlidir.
Amaç yalnızca hareketleri tespit etmek değil, kişinin yaşadığı uyku sorununun gerçekten bu hareketlerden kaynaklanıp kaynaklanmadığını belirlemektir.
Yaklaşım Nasıl Planlanır?
Öncelikle kişinin şikâyetlerinin kaynağı ve eşlik eden durumlar değerlendirilir. Uyku düzeninin yapılandırılması ve uykuyu etkileyebilecek diğer faktörlerin belirlenmesi sürecin bir parçasıdır.
Tıbbi değerlendirme veya tedavi gerektiren bir durum düşünülmesi halinde ilgili hekimle multidisipliner takip planlanabilir.
Ne Zaman Profesyonel Değerlendirme Alınmalı?
Gece boyunca tekrarlayan bacak hareketleri fark ediliyorsa, uyku sürekli bölünüyorsa veya yeterli süre uyunmasına rağmen sabah dinlenmemiş uyanma ve gündüz uykululuğu devam ediyorsa kapsamlı uyku değerlendirmesi yararlı olabilir.