Horlama Nedir?
Horlama, uyku sırasında üst hava yolundan geçen havanın çevredeki yumuşak dokularda titreşime yol açması sonucunda ortaya çıkan sestir. Zaman zaman görülen horlama tek başına bir hastalık anlamına gelmeyebilir. Ancak düzenli, yüksek sesli veya başka belirtilerin eşlik ettiği horlama uykuyla ilişkili bir solunum bozukluğunun işareti olabilir.
Her Horlama Uyku Apnesi midir?
Hayır. Horlayan herkesin obstrüktif uyku apnesi (OSA) olduğu söylenemez. Bununla birlikte horlama, OSA’nın sık görülen belirtilerinden biridir.
Özellikle horlamanın zaman zaman kesilmesi, ardından sessiz bir solunum durması ve sonrasında yüksek sesli nefes alma, boğulma veya horlamayla tekrar başlaması dikkat edilmesi gereken bir durumdur.
Hangi Belirtiler Önemlidir?
Yüksek ve sürekli horlama, uyku sırasında başkası tarafından fark edilen nefes durmaları, boğulur veya nefes nefese uyanma, gece sık uyanma, sabah ağız kuruluğu veya baş ağrısı, dinlenmemiş uyanma, gün içerisinde aşırı uyku hali, dikkat ve konsantrasyon güçlüğü gibi belirtiler varsa uyku apnesi açısından değerlendirme gerekebilir.
Horlama Neden Olur?
Horlama tek bir nedene bağlı değildir. Burun tıkanıklığı, üst hava yolunun anatomik özellikleri, bademcik ve yumuşak damak yapısı, dil ve çene özellikleri, kilo artışı, sırtüstü uyuma ve alkol kullanımı gibi faktörler horlamayı etkileyebilir.
Bu nedenle tedaviye geçmeden önce horlamanın altında yatan nedenin belirlenmesi önemlidir.
Uykuda Solunum Problemleri Nelerdir?
Uykuyla ilişkili solunum bozuklukları yalnızca obstrüktif uyku apnesinden oluşmaz. Obstrüktif ve santral uyku apneleri, uyku ile ilişkili hipoventilasyon ve bazı uyku ile ilişkili hipoksemi tabloları bu grupta değerlendirilebilir.
Bu hastalıkların mekanizmaları ve tedavileri birbirinden farklı olduğundan belirtilerin doğru değerlendirilmesi gerekir.
Horlama ve Uykuda Solunum Problemleri Nasıl Değerlendirilir?
İlk değerlendirmede horlamanın ne kadar süredir bulunduğu, sıklığı ve şiddeti, tanıklı solunum durması olup olmadığı, gece uyanmaları, uyku süresi, gündüz uykululuğu ve eşlik eden sağlık sorunları değerlendirilir.
Gerektiğinde ilgili hekim tarafından polisomnografi (PSG) veya uygun hastalarda evde uyku apnesi testi planlanabilir. Bu incelemeler uyku sırasında meydana gelen solunum olaylarının varlığını ve özelliklerini belirlemeye yardımcı olur.
Tedavi Nasıl Planlanır?
Horlamanın tedavisi nedenine göre değişir. Uyku apnesi saptanması durumunda hastalığın türü ve şiddetine göre PAP tedavileri, uygun hastalarda ağız içi apareyler, yaşam tarzı düzenlemeleri, pozisyonel yaklaşımlar veya KBB değerlendirmesi gibi seçenekler gündeme gelebilir.
Yalnızca horlama sesi üzerinden kişinin kendi kendine CPAP/BPAP kullanmaya başlaması doğru değildir. Öncelikle altta yatan uyku bozukluğunun belirlenmesi ve tedavinin buna göre planlanması gerekir.
Ne Zaman Değerlendirme Yapılmalı?
Horlama çok yüksek ve sürekli hale geldiyse, uykuda nefes durmaları fark ediliyorsa, kişi boğulur gibi uyanıyorsa veya gündüz kontrol edilemeyen uyku hali ortaya çıkıyorsa değerlendirme geciktirilmemelidir.
Özellikle araç kullanırken veya dikkat gerektiren bir iş sırasında uyuklama yaşanması güvenlik açısından önemlidir.
Horlamayı yalnızca çevreyi rahatsız eden bir ses olarak değerlendirmek yerine, uykunun ve gece solunumunun bir belirtisi olarak ele almak doğru yaklaşımın belirlenmesine yardımcı olur.